Uw vergunning, geregeld

Een dakopbouw, een dakkapel aan de voorkant, een doorbraak in een dragende muur of een nieuwe woning: voor veel bouwplannen heeft u toestemming van de gemeente nodig. Dat heet een omgevingsvergunning, in de volksmond nog vaak “bouwvergunning”.

Wij kijken welke regels er voor uw adres gelden, zetten alle stukken voor de aanvraag op een rij en dienen de aanvraag namens u in via het Omgevingsloket. Ondertussen plannen we de uitvoering, zodat we kunnen beginnen zodra het mag.

Heb ik een vergunning nodig?

De gemeente kijkt naar twee dingen: past uw plan op deze plek volgens het omgevingsplan, en wordt het veilig en gezond gebouwd volgens de landelijke bouwregels.

Aanbouw of uitbouw aan de achterkant

Vaak vergunningvrij

Als de aanbouw op het erf achter uw woning komt, meer dan 1 meter van openbaar gebied zoals straat of stoep blijft, geen dakterras of balkon krijgt en binnen de maximale hoogte en oppervlakte blijft. Die maten staan in het omgevingsplan en kunnen per gemeente verschillen.

Dakkapel aan de achterkant

Vaak vergunningvrij

Met een plat dak, maximaal 1,75 meter hoog, de onderkant meer dan 0,5 en minder dan 1 meter boven de dakvoet, en meer dan 0,5 meter afstand tot de nok en tot de zijkanten van het dak. Dit is een landelijke regel; op een monument geldt hij niet.

Dakkapel aan de voorkant

Vaak vergunning nodig

Aan de straatkant beslist het omgevingsplan van uw gemeente. Meestal is een vergunning nodig.

Dakopbouw of extra verdieping

Vergunning nodig

Een extra bouwlaag valt buiten de vergunningvrije regels. De gemeente kijkt dan ook naar het uiterlijk (welstand).

Dragende muur weghalen of doorbreken

Vergunning nodig

Dit verandert de draagconstructie; daarvoor is een vergunning nodig. Uitzondering: een doorbraak die hoort bij een vergunningvrije aanbouw.

Kozijnen vervangen en onderhoud

Meestal vergunningvrij

Vervangen in dezelfde vorm en uitstraling is gewoon onderhoud. Bij een monument of in een beschermd stadsgezicht moeten ook kleur en materiaal gelijk blijven (hout blijft hout). Iets veranderen aan de voorgevel of aan een zijgevel aan de straat vraagt vaak wel een vergunning.

Zonnepanelen

Vaak vergunningvrij

Binnen het dakvlak en met dezelfde helling als het dak. Op een plat dak met genoeg afstand tot de dakrand.

Woning splitsen of ander gebruik

Vergunning nodig

Bijvoorbeeld een woning splitsen of als bedrijfsruimte gebruiken. Vaak zijn er meerdere vergunningen nodig; de regels verschillen per gemeente.

Nieuwe woning bouwen

Vergunning + melding

Meestal een omgevingsvergunning van de gemeente én een bouwmelding met een kwaliteitsborger. Zie Nieuwbouw hieronder.

Monument of beschermd stadsgezicht

Vaak vergunning nodig

De gewone vergunningvrije regels gelden hier grotendeels niet. Overleg altijd eerst met de gemeente.

Goed om te weten

  • Vergunningvrij is niet regelvrij. Het werk moet nog steeds voldoen aan de bouwregels en aan het burenrecht, zoals de regel over ramen binnen 2 meter van de erfgrens.
  • Toestemming van de buren vervangt geen vergunning. Woont u in een appartement, dan heeft u vaak ook toestemming van de VvE nodig.
  • Vergunningvrij bouwen kan alleen als er geen extra woning bijkomt.
  • De gratis Vergunningcheck in het Omgevingsloket geeft een indicatie; u kunt er geen rechten aan ontlenen. Wij kijken graag met u mee.

Zo verloopt de aanvraag

Van eerste gesprek tot start van de bouw. Wij nemen u het papierwerk uit handen.

  1. Plan bespreken

    We bespreken uw wensen en bekijken de regels voor uw adres: het omgevingsplan en de Vergunningcheck in het Omgevingsloket.

  2. Eventueel vooroverleg

    Past het plan niet helemaal, of is het niet duidelijk? Dan kan een conceptverzoek (vooroverleg) bij de gemeente duidelijkheid geven. Dit is nog geen aanvraag; de kosten verschillen per gemeente.

  3. Aanvraag compleet maken

    Tekeningen van de bestaande en de nieuwe situatie (situatietekening, plattegronden, gevels, doorsneden), gegevens over de constructie en foto's. Welke stukken nodig zijn, hangt af van uw plan.

  4. Indienen via het Omgevingsloket

    Wij dienen de aanvraag in als uw gemachtigde. U bevestigt dat eenmalig met een activatiecode, nadat u bent ingelogd met DigiD.

  5. Beoordeling door de gemeente

    Meestal beslist de gemeente binnen 8 weken. Die termijn mag één keer met maximaal 6 weken worden verlengd. Vraagt de gemeente om extra stukken, dan staat de klok stil tot die binnen zijn.

  6. Besluit en bezwaartermijn

    Meestal geldt de vergunning vanaf de dag na de bekendmaking. Soms staat erin dat zij pas 4 weken later ingaat, bijvoorbeeld bij werk aan een monument. Buren en andere belanghebbenden kunnen tot 6 weken na de bekendmaking bezwaar maken. Wie begint voordat de vergunning definitief is, doet dat op eigen risico; komt er bezwaar, dan loopt dat risico door tot er een definitieve beslissing is.

  7. Start van de bouw

    Waar dat nodig is, melden we de start minstens 2 werkdagen vooraf bij de gemeente, en het einde op de eerste werkdag na afronding. Dan gaan we aan de slag.

Beslist de gemeente niet op tijd, dan krijgt u de vergunning niet automatisch. U kunt de gemeente wel schriftelijk in gebreke stellen.

Nieuwbouwvergunning

Voor een nieuwe woning zijn er sinds 1 januari 2024 twee sporen: de gemeente toetst of de woning op deze plek past, en een onafhankelijke kwaliteitsborger controleert of er volgens de bouwregels wordt gebouwd.

Spoor 1 · gemeente

Omgevingsvergunning

Past de woning in het omgevingsplan: plaats, hoogte, gebruik en uiterlijk? Daarvoor vraagt u meestal een omgevingsvergunning aan bij de gemeente, met de termijnen die hierboven staan.

Spoor 2 · Wet kwaliteitsborging (Wkb)

Bouwmelding en kwaliteitsborger

  • Kwaliteitsborger kiezen: een onafhankelijke controleur uit het register van de TloKB. Hij heeft in het project geen andere rol. Kijk in het register ook of hij niet geschorst is of een waarschuwing heeft.
  • Bouwmelding: uiterlijk 4 weken voor de start van de bouw (en niet eerder dan een jaar vooraf).
  • Tijdens de bouw: de kwaliteitsborger controleert het werk.
  • Gereedmelding: minstens 2 weken voordat u de woning in gebruik neemt, met de verklaring van de kwaliteitsborger.
  • Oplevering: u krijgt een opleverdossier met tekeningen, materialen, installaties en onderhoudsinformatie.

Voor welke gebouwen? De kwaliteitsborging uit de Wkb geldt voor nieuwbouw van eenvoudige gebouwen: vrijstaande woningen, twee-onder-een-kappers, rijwoningen en eenvoudige bedrijfsgebouwen tot 2 bouwlagen. Niet voor appartementengebouwen, monumenten en verbouw; daar toetst de gemeente zelf de bouwregels (stand september 2026).

Denk ook aan: een sloopmelding als er een oud gebouw op de kavel staat (bij meer dan 10 m³ sloopafval of bij asbest, minstens 4 weken vooraf), de aansluitingen voor stroom en water via mijnaansluiting.nl (ruim op tijd; een nieuwe woning krijgt in principe geen gasaansluiting) en de energie-eisen: nieuwbouw moet bijna energieneutraal zijn (BENG).

Wat kost een vergunning?

De gemeente rekent leges voor de behandeling van uw aanvraag. Elke gemeente bepaalt die zelf, meestal als percentage van de bouwkosten (zonder btw).

Voorbeeld Rijswijk (2026, bouwkosten onder € 200.000)

Technisch deel
€ 132,25 + 1,25% van de bouwkosten
Ruimtelijk deel (omgevingsplan)
€ 132,25 + 1,80% van de bouwkosten

Voorbeeld Den Haag (2026)

Technisch deel
1,81% van de bouwkosten
Ruimtelijk deel (omgevingsplan)
2,73% van de bouwkosten

Rekenvoorbeeld

Een dakopbouw met € 60.000 aan bouwkosten, die in het omgevingsplan past en waarvoor beide toetsen nodig zijn, kost in Den Haag ongeveer € 2.700 aan leges. In Rijswijk is dat ongeveer € 2.100, meestal plus € 205 voor de welstandstoets (€ 328 als de welstandscommissie advies geeft). Past het plan niet in het omgevingsplan, dan zijn de leges flink hoger; in Rijswijk komt er dan € 824 tot ruim € 14.000 bij.

Veelgestelde vragen

Heet het nog een bouwvergunning?

Nee. Officieel heet het omgevingsvergunning; sinds 1 januari 2024 valt die onder de Omgevingswet. Bij bouwen zijn er twee onderdelen: past het plan op deze plek volgens het omgevingsplan, en wordt het veilig en gezond gebouwd volgens de landelijke bouwregels.

Hoe weet ik of ik een vergunning nodig heb?

Doe de gratis Vergunningcheck in het Omgevingsloket, of vraag het ons. De uitkomst van de check is een indicatie: u kunt er geen rechten aan ontlenen. Bij twijfel vragen we het na bij de gemeente.

Mijn buren vinden het goed. Heb ik dan nog een vergunning nodig?

Ja, als uw plan vergunningplichtig is. Toestemming van de buren vervangt geen vergunning. Andersom blijft ook bij vergunningvrij bouwen het burenrecht gelden, bijvoorbeeld de regel over ramen binnen 2 meter van de erfgrens.

Ik woon in een appartement. Is een vergunning genoeg?

Niet altijd. Voor veel veranderingen heeft u vooraf ook toestemming van de VvE (vereniging van eigenaars) nodig. Dat staat los van de vergunning van de gemeente.

Hoe lang duurt het voordat ik een vergunning heb?

Bij de gewone procedure beslist de gemeente meestal binnen 8 weken, eventueel één keer verlengd met maximaal 6 weken. Past het plan niet in het omgevingsplan, dan kan de gemeente soms toch toestemming geven; meestal met dezelfde termijn, soms met de uitgebreide procedure van 6 maanden.

Wat als de gemeente niet op tijd beslist?

Dan krijgt u de vergunning niet automatisch; de vergunning "van rechtswege" bestaat sinds 2024 niet meer. U kunt de gemeente wel schriftelijk in gebreke stellen. Beslist zij daarna niet binnen 2 weken, dan moet zij u een dwangsom betalen (maximaal € 1.442) en kunt u direct naar de rechter.

Mag ik meteen beginnen als ik de vergunning heb?

Meestal wel: de vergunning geldt vanaf de dag na de bekendmaking, tenzij erin staat dat zij pas 4 weken later ingaat. Maar belanghebbenden kunnen tot 6 weken na de bekendmaking bezwaar maken. Begint u voordat de vergunning definitief is en wordt zij na bezwaar of beroep toch teruggedraaid, dan moet u het werk mogelijk weer weghalen.

Wat gebeurt er als ik bouw zonder vergunning?

De gemeente kan optreden, bijvoorbeeld met een last onder dwangsom of bestuursdwang. Dan moet u de situatie herstellen, of wordt het op uw kosten weggehaald. Soms kan het achteraf nog worden vergund, maar alleen als het plan aan de regels voldoet.

Hoe lang blijft mijn vergunning geldig?

Een vergunning vervalt niet vanzelf. De gemeente mag haar wel intrekken als u er een jaar lang (of langer, als dat in de vergunning staat) niets mee hebt gedaan. U krijgt dan eerst de kans om te reageren.

Valt mijn verbouwing onder de Wet kwaliteitsborging (Wkb)?

Voor een deel. De regels voor de kwaliteitsborger en de bouwmelding gelden (stand september 2026) alleen voor nieuwbouw van eenvoudige gebouwen. De nieuwe regels die de Wkb in het Burgerlijk Wetboek heeft gezet, gelden wel voor alle bouwcontracten die vanaf 1 januari 2024 zijn gesloten, dus ook bij verbouw. Denk aan het opleverdossier en de aansprakelijkheid van de aannemer.

Kan MCE Bouw de vergunning voor mij aanvragen?

Ja. Een aannemer mag als gemachtigde de aanvraag of melding in het Omgevingsloket voor u doen. U blijft zelf de aanvrager; u bevestigt de machtiging met een activatiecode na inloggen met DigiD.

Plannen om te bouwen of te verbouwen?

Vertel ons wat u wilt. Wij zoeken uit welke vergunning nodig is en regelen de aanvraag, zodat u weet waar u aan toe bent.

Neem contact op

Stand: september 2026. Deze pagina geeft algemene informatie; aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend. De regels van uw gemeente en het Omgevingsloket zijn leidend. Leges en regels veranderen regelmatig.

Bronnen